Create your flash banner online in 5 step هزاران مطلب - نقدهایی بر کتاب "دو قرن سکوت " دکتر زرین کوب

پیرامون موضوعات سیاسی - اجتماعی و ...

نقدهایی بر کتاب "دو قرن سکوت " دکتر زرین کوب

نویسنده :حسین رحمتی
تاریخ:سه شنبه 11 مهر 1396-03:20 ب.ظ

رضا شاه گفتمان ملی گرائی سکولار را -که گاهی نشات گرفته از خود حکومت و گاهی ایجاد شده توسط نخبگان تجدد طلب بود- ترویج می‌کرد. این گفتمان در نشریات عمومی قابل چاپ بود. در نتیجه این کار، از اسلام کمتر در نشریات یاد می‌شد و در نشان‌های ملی و جشن‌ها کمتر اثری از آن به چشم می‌خورد. بسیاری از ایرانیان ملی‌گرا در این زمان، اسلام را از هویت ایرانی تفکیک می‌کردند و تاریخ ایران را از نو می‌نگاشتند تا میراث پیش از اسلام را به جای میراث اسلامی پر رنگ کنند. این روشنفکران، اغلب به طور صریح مذهب را رّد نمی‌کردند بلکه آنچه که آنها نمونه‌هایی از «عقب ماندگی» و «بربریت» می‌نامیدند مورد انتقاد قرار می‌دادند. برخی دانشوران همچون عبدالحسین زرین‌کوب که یک تاریخ‌نگار ملی‌گرای اثر گذار و یک ایدئولوگ بود، پا را فراتر گذاشت و ادعا نمود اسلام و شیعه به طور مشخص غیر ایرانی هستند. کتاب دو قرن سکوت او نماینده این تصویر ملی‌گرای سکولار از تاریخ ایران است. روایت زرین کوب از تاریخ ایران، باز سازی باستان گرایانه‌ای از ایران به عنوان ملتی ناب است که در آن شهروندی بر پایه نژاد، زبان مشترک، تاریخ مشترک یا عضویت در فرهنگ و تمدنی متحدالشکل می‌باشد. این تعریف زرین کوب از هویت ملی، ایران را به صورت کشوری همچون کشورهای اروپایی نشان می‌داد و در عین حال ایرانیان وطن پرست را از ملل اسلامی و از رهبران مذهبی دور می‌کرد. کتاب زرین کوب با حمله اعراب به ایران در قرن هفتم میلادی شروع می‌شود که او آن را به صورت یک تراژدی برای ملت ایران معرفی می‌کند. او دو قرن اول تاریخ ایران پس از حمله اعراب را دوره‌ای از تاریکی همراه با کشمکش بین دو ملت (اعراب و ایرانیان) می‌نمایاند. در این کتاب فاتحان عرب مسلمان به صورت بربرهایی خشن و نژادپرست تصویر شده‌اند که در پایمال کردن روحیهٔ ملی ایرانی به وسیله تخریب هر چه ایرانی است مصمم هستند. با این حال او ادعا می‌کند که ایرانیان بزودی برتری خود را در مسائل مملکتی، کشاورزی، جنگ آوری و دانش ثابت کردند و در نهایت به مراکز قدرت دست یافتند. زرین کوب این بحث را پیش می‌کشد که ایرانیان در این دو قرن تنها کاری که می‌توانستند بکنند این بود که در شورش‌های منتهی به شکست شرکت کنند و آنچه می‌توانستند از فرهنگ ایران حفظ کنند تا پس از پایان دو قرن حکومت زورگویانه عربی/اسلامی، ضمیر ایرانی دوباره پیروز میدان ظاهر شود.


از زمان انتشار ویرایش اول کتاب در سال ۱۳۳۰ نقدهایی بر آن نوشته شد. خود دکتر زرین کوب در مقدمه ویرایش دوم (۱۳۳۶) به تأثیر این نقدها در بازنگارش کتاب اشاره می‌کند. نویسندگان مختلفی به‌طور مستقیم — با آوردن نام دکتر زرین‌کوب و یا کتاب او — یا به‌صورت تلویحی، عنوان دو قرن سکوت را نقد کرده‌اند:

    همایون کاتوزیان معتقد است، نگاه مبتنی بر «دورهٔ سکوتِ» ایرانیان را می‌توان ناشی از تعصب ملی‌گرایانهٔ مدرن به ایران دانست که کاتوزیان آن را در تضاد با حقایق تاریخی می‌داند. به گفتهٔ کاتوزیان، اگرچه درست است که حکومت مستقل ایرانی در این دو قرن وجود نداشت و تقریباً شاهدی از ادبیات نوشتاری در زبان‌های مختلف فارسی وجود ندارد، اما این زبان‌ها توسط ایرانیان استفاده می‌شده، و اگر ایرانیان شهرنشین عربی یاد می‌گرفتند، اعراب ساکن ایران نیز فارسی می‌آموختند. کاتوزیان، با بیان اینکه از همان ابتدا ایرانیان در رژیم جدید مشارکت داشتند، و با ذکر مثال‌هایی معتقد است که ایرانیان در همان دو قرن نقش خیلی برجسته‌ای در رشد فرهنگ اسلامی و بین‌المللی شدن آن بازی کردند.[۴]
    برخی نویسندگان به این گفتهٔ ادوارد براون استناد کرده‌اند که دربارهٔ دو یا سه قرن اول پس از حملهٔ اعراب می‌نویسد.

        بنابراین، به‌هیچ‌وجه صحیح نیست که گفته شود دو یا سه قرن پس از فتح ایران توسط مسلمانان، صفحهٔ خالی در فعالیت علمی مردم آن بوده‌است. برعکس، این دوره زمانِ به‌هم‌آمیختن کهنه و نو، دگردیسی قالب‌ها و فراکوچ نظرگاه‌ها بود؛ ولی مطلقاً دورهٔ رکود و مرگ نبود. ازنظر سیاسی، درست است که ایران استقلال ملی خود را برای مدتی از دست داد و به امپراتوری بزرگ مسلمانان پیوست، ولی در میدان علم به‌زودی به برتری‌ای رسید که شایستهٔ زیرکی و قابلیت مردم آن بود. اگر نقش ایرانیان را از آنچه که به نام علوم عربی نامیده می‌شود تفریق کنیم، بهترین قسمت آن رفته‌است.

    پروانه پورشریعتی، دانشیار دانشگاه اُهایو و نویسندهٔ کتاب افول ساسانیان، با اشاره به تاریخ به‌هم‌پیوستهٔ هزارساله در ایران، که در آن اشکانیان و سنن آنها به‌طور مداوم حضور دارند، معتقد است: «اصولاً تاریخ ما را اگر بخواهید به صورت ساختاری نگاه بکنید، یک تاریخ هزارساله‌ای می‌شه که اشکانی‌ها و سنن اشکانی ادامه پیدا می‌کنه، و این یه تاریخیه که هزار سال ادامه پیدا می‌کنه؛ حملهٔ اعراب به‌اصطلاح افول یک فرهنگی نیست و درنتیجه «دو قرن سکوت» تقریباً می‌شه گفت نیست؛ این فرهنگ ادامه پیدا می‌کنه.»
    علی صفدری، پژوهشگر دین و فرهنگ، در مقاله‌ای به نام «تحریف‌نگاری‌های دکتر زرین‌کوب»، بخش‌هایی از مجموعه‌های تاریخی او را نقد کرده است.
    مرتضی مطهری نقدی بر کتاب دو قرن سکوت داشته‌است که در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران در سال ۱۳۴۹ به چاپ رسیده‌است. این نقد از پس از پیروزی انقلاب به ابتدای کتاب دو قرن سکوت اضافه شده‌است. وی به فهرستی از دانشمندان ایرانی یا ایرانی‌تبار اشاره می‌کند که در دو قرن اول پس از حمله اعراب ظهور پیدا کردند.
    علیرضا بهرامیان لحن کتاب را حماسی و به‌دور از لحن اهل تحقیق می‌داند که باعث شده خود زرین‌کوب از این قضیه ناراضی باشد.

نظر زرین کوب راجع‌به دو قرن سکوت

در مصاحبه‌ای که عطا آیتی دو سال قبل از مرگ زرین‌کوب با او داشت، زرین‌کوب در پاسخ به سؤالِ "کدام‌یک از آثار خودتان را بیشتر دوست دارید؟" کتاب دو قرن سکوت را نام برد.

 

عبدالحسین زرین‌کوب در بارهٔ تأثیر مذهب در حملهٔ اعراب به ایران می‌نویسد:

    نبردی که ایرانیان در طی این دو قرن با مهاجمان عرب کردند همه در تاریکی خشم و تعصب نبود. در روشنی دانش و خرد نیز این نبرد دوام داشت و بازار مشاجرات و گفتگوهای دینی و فلسفی گرم بود. بسیاری از ایرانیان، از همان آغاز کار دین مسلمانی را با شور و شوق پذیره شدند. دین تازه‌ای را که عربان آورده بودند، از آیین دیرین نیاکان خویش برتر می‌یافتند و ثنویت مبهم و تاریک زرتشتی را در برابر توحید محض و بی شایبهٔ اسلام، شرک و کفر می‌شناختند. آن شور حماسی نیز که در طبایع تند و سرکش هست و آنان را وا می‌دارد که هر چه را پاک و نیک و درست است، ایرانی بشمارند و هر چه را زشت و پلید و نادرست است غیر ایرانی بدانند، در دلهای آنها نبود. از این رو آیین مسلمانی را دینی پاک و آسان و درست یافتند و با شوق و مهر بدان گرویدند. با این همه در عین آنکه دین اعراب را پذیرفتند، آنان را تحت نفوذ و تأثیر فرهنگ و تربیت خویش گرفتند و به تمدن و فرهنگ خویش برآوردند. اما ایرانیان همه از این گونه نبودند. بعضی دیگر، همان گونه که از هر چیز تازه‌ای بیم و وحشت دارند، از دین عرب هم روی برتافتند و آن را تنها از این رو، که چیزی ناآشنا و تازه و ناشناس بود نپذیرفتند. بهتر دیدند که دل از یار و دیار برکنند و در گوشه و کنار جهان آواره باشند و دین تازه را که برایشان ناشناس و نامأنوس بود نپذیرند. حتی سرانجام پس از سالها دربه دری در کوه و بیابان، رنج هجران بر دل نهادند و به سند و سنجان رفتند تا دینی را که از نیاکان آموخته بودند و بدان سخت دل بسته بودند ترک نکنند و از دست ندهند. اگر هم طاقت درد و رنج دربه دری و هجران را نداشتند، رنج تحقیر و آزار مسلمانان را احتمال کردند و ماندند و جزیه پرداختند و از کیش نیاکان خویش دست برنداشتند. برخی دیگر، هم از اول با آیین مسلمانی به مخالفت و ستیزه برخاستند، گویی گرویدن به این دینی را که عرب آورده بود اهانتی و ناسزایی در حق خویش تلقی می‌کردند. از این رو اگر نیز در ظاهر خود را مسلمان فرا می‌نمودند، در نهان از عرب و آیین او به شدت بی زار بودند و هر جا نیز فرصتی و مجالی دست می‌داد سر به شورش برمی آوردند و عربان و مسلمانان را از دام تیغ می‌گذرانیدند. این اندیشه که عرب پست‌ترین مردم است چنان ذهن آنان را مشغول کرده بود که هرگز مجال آن را نمی‌یافتند تا حقیقت را در پرتو روشنی منطق و خرد ببینند. هر روزی به بهانه‌ای و در جایی قیام و شورش سخت می‌کردند و می‌کوشیدند عرب را با دینی که آورده‌است از ایران برانند. بعضی دیگر هم بودند که اسلام را نه برای آنکه چیزی ناشناس است و نه برای آنکه آوردهٔ تازیان است، بلکه فقط برای آنکه دین است رد می‌کردند و با آن به مبارزه برمی خاستند. زنادقه و آزاداندیشان که در اوایل عهد عباسی عدهٔ زیادی از آنها در بغداد و شهرهای دیگر وجود داشت از این گروه بودند. به هر حال وجود این فرقه‌ها و آرای مختلف، بازار بحثها و جدلهای مذهبی را بین اعراب و ایرانیان گرم می‌داشت و نبردی سخت را در روشنی عقل و دانش سبب می‌شد که بسی دوام یافت و نتایج مهم داشت.

«شک نیست که در هجوم تازیان، بسیاری از کتاب‌ها و کتابخانه‌های ایران دستخوش آسیب فنا گشته است. این دعوی را از تاریخ‌ها می‌توان حجّت آورد و قرائن بسیار نیز از خارج آن را تأیید می‌کند. با این همه بعضی از اهل تحقیق در این باب تردید دارند و این تردید چه لازم است؟! برای عرب که جز قرآن هیچ سخن را قدر نمی‌دانست کتاب‌هایی که از آن مجوس بود و البته نزد وی دست‌کم مایهٔ ضلال بود چه فایده داشت که به حفظ آنها عنایت کند؟ در آیین مسلمانان آن روزگار آشنایی به خط و کتابت بسیار نادر بود و پیداست که چنین قومی تا چه حد می‌توانست به کتاب و کتابخانه علاقه داشته باشد. تمام قراین و شواهد نشان می‌دهد که عرب از کتاب‌هایی نظیر آنچه امروز از ادب پهلوی باقی مانده است فایده‌ای نمی‌برده در این صورت جای شک نیست که در آن‌گونه کتاب‌ها به دیدهٔ حرمت و تکریم نمی‌دیده است… نام بسیاری از کتاب‌های عهد ساسانی در کتاب‌ها مانده است که نام و نشانی از آنها باقی نیست… پیداست که محیط مسلمانی برای وجود و بقای چنین کتاب‌ها مناسب نبوده است و سبب نابودی آن کتاب‌ها نیز همین است. باری از همهٔ قراین پیداست که در حملهٔ اعراب بسیاری از کتاب‌های ایرانیان، از میان رفته است».

زرین‌کوب در کتاب کارنامه اسلام (۱۳۴۸) کتاب‌سوزی اعراب در تیسفون را نفی می‌کند: «روایتی هم که گفته‌اند کتابخانه مدائن را اعراب نابود کردند ظاهراً هیچ اساس ندارد و مآخذ آن تازه‌است.»

http://shahreketabonline.com/products/53/16994





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Online cialis
جمعه 16 آذر 1397 01:29 ب.ظ

Regards, A good amount of posts.

trusted tabled cialis softabs cialis 5 mg scheda tecnica buy cialis online nz generic cialis review uk where to buy cialis in ontario cialis usa cost cialis prices prix de cialis cialis preise schweiz ou trouver cialis sur le net
Buy cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 06:18 ب.ظ

Many thanks. Useful information.
click now buy cialis brand cilas we like it cialis price buy original cialis cialis super acti precios de cialis generico fast cialis online generic cialis at the pharmacy link for you cialis price online prescriptions cialis
buy cheap cialis coupon
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:30 ق.ظ

You mentioned that superbly.
callus how to buy cialis online usa cialis farmacias guadalajara cialis generico milano cialis canadian drugs enter site very cheap cialis low dose cialis blood pressure cilas we choice cialis pfizer india cialis qualitat
buy cheap cialis coupon
سه شنبه 13 آذر 1397 08:00 ب.ظ

You stated it very well!
price cialis wal mart pharmacy cialis 20 mg cost generic cialis soft gels cialis generico online dosagem ideal cialis recommended site cialis kanada cialis 20mg preis cf we like it cialis price order generic cialis online sublingual cialis online
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 09:04 ق.ظ

You have made the point.
venta cialis en espaa cialis rezeptfrei sterreich we recommend cialis best buy we choice cialis uk cialis side effects we choice free trial of cialis cialis efficacit buying cialis overnight import cialis achat cialis en suisse
Cialis generic
دوشنبه 12 آذر 1397 09:11 ب.ظ

Truly a lot of helpful advice!
cialis 20 mg cialis tablets australia cialis savings card generic cialis 20mg tablets generic cialis cialis tablets cialis for bph cialis 10 doctissimo cialis pills in singapore cialis with 2 days delivery
buy cialis cheap
دوشنبه 12 آذر 1397 08:38 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
cialis y deporte cheap cialis generic cialis at the pharmacy cialis cuantos mg hay cialis tablets for sale trusted tabled cialis softabs costo in farmacia cialis 5 mg cialis coupon printable cialis pills boards cialis cipla best buy
buy cialis without a doctor's prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 08:42 ب.ظ

Thanks a lot! Lots of info!

cialis italia gratis cialis coupons printable we use it cialis online store cialis without a doctor's prescription safe site to buy cialis online pastillas cialis y alcoho cialis in sconto cialis uk next day cialis prices buy cialis sample pack
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 08:02 ق.ظ

Valuable tips. Many thanks!
we use it 50 mg cialis dose when will generic cialis be available cialis great britain generic cialis cialis pills boards cost of cialis cvs price cialis wal mart pharmacy cialis canadian drugs legalidad de comprar cialis how to purchase cialis on line
buy cheap cialis in canada
شنبه 10 آذر 1397 08:53 ب.ظ

You actually explained that wonderfully.
cialis 5mg prix cialis uk next day acheter du cialis a geneve cialis 20mg how does cialis work cialis 5mg look here cialis order on line buy generic cialis cialis side effects dangers cialis pills
buy cialis online no prescription
شنبه 10 آذر 1397 07:46 ق.ظ

Really loads of fantastic info.
prix cialis once a da achat cialis en europe cialis sale online only here cialis pills cialis dosage recommendations buying cialis on internet we use it 50 mg cialis dose discount cialis we like it cialis soft gel cialis prices in england
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 08:26 ب.ظ

Thank you. A good amount of knowledge!

cialis online holland get cheap cialis dose size of cialis cialis price in bangalore cialis 20 mg effectiveness generic cialis at walmart canadian drugs generic cialis link for you cialis price we choice free trial of cialis we recommend cialis info
Online cialis
جمعه 9 آذر 1397 08:35 ق.ظ

Incredible many of awesome tips.
cialis daily new zealand cialis uk next day rx cialis para comprar calis canadian cialis cialis authentique suisse cialis great britain weblink price cialis cialis with 2 days delivery cialis price in bangalore
Buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:29 ب.ظ

Wow tons of useful knowledge.
cialis daily new zealand cialis canadian drugs we use it 50 mg cialis dose cialis italia gratis only now cialis 20 mg order a sample of cialis cialis sale online cialis dose 30mg cialis side effects only now cialis 20 mg
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 09:55 ق.ظ

You actually expressed this superbly!
cialis italia gratis cialis vs viagra generic cialis pill online cialis 20mg preis cf discount cialis cialis 20 mg effectiveness tadalafilo cialis billig cialis dosage amounts cialis dose 30mg
buy cheap cialis on line
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:09 ب.ظ

Whoa quite a lot of good material.
cialis rckenschmerzen cialis in sconto cialis uk can i take cialis and ecstasy click now buy cialis brand cialis free trial cialis online tarif cialis france comprar cialis navarr cialis kaufen
Buy cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 09:20 ق.ظ

Cheers. Loads of forum posts!

cialis generic availability cialis kaufen bankberweisung cialis rckenschmerzen cialis lilly tadalafi rezeptfrei cialis apotheke cialis free trial cialis kamagra levitra enter site 20 mg cialis cost generico cialis mexico cialis 200 dollar savings card
buy cialis medication
چهارشنبه 11 مهر 1397 01:36 ب.ظ

Kudos. Terrific stuff.
ou trouver cialis sur le net generic cialis review uk tesco price cialis click here cialis daily uk legalidad de comprar cialis cialis online cialis wir preise cialis 5 mg effetti collateral generico cialis mexico overnight cialis tadalafil
Cialis pills
دوشنبه 9 مهر 1397 11:15 ق.ظ

You expressed it superbly!
buy cialis online ou trouver cialis sur le net walgreens price for cialis cialis rezeptfrei sterreich buying cialis on internet look here cialis cheap canada buying cialis overnight when can i take another cialis cialis reviews cialis super kamagra
drugstore online reviews
یکشنبه 1 مهر 1397 10:29 ق.ظ

Position well regarded.!
canadian pharmacy viagra canada pharmacies canadian pharmaceuticals stocks canadian government approved pharmacies canada pharmacies online prescriptions canadian medications, liraglutide canada medication pharmacy canadian pharmacies shipping to usa canada medication list pharmacy canada best
cialisvonline.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 07:10 ق.ظ

You said it perfectly.!
buy cialis look here cialis order on line generic cialis levitra cialis cuantos mg hay cialis cuantos mg hay cialis australian price deutschland cialis online buying cialis on internet cialis kaufen wo canadian discount cialis
http://cialisvv.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:34 ب.ظ

You said it nicely..
cialis purchasing cialis 30 day trial coupon 5 mg cialis coupon printable cialis sicuro in linea only best offers 100mg cialis cialis kamagra levitra weblink price cialis get cheap cialis ou trouver cialis sur le net the best site cialis tablets
cialisyoues.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 09:07 ب.ظ

Lovely content. Thank you!
how to purchase cialis on line cialis alternative cialis 5mg billiger cialis prices in england cialis prezzo in linea basso wow cialis tadalafil 100mg warnings for cialis online cialis tadalafil generic cialis canada on line
buying viagra online
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:43 ق.ظ

You actually said that really well!
can you buy viagra at cvs buy viagra online next day delivery rx viagra online buy viagra super active online buy viagra sildenafil online get viagra uk get viagra uk how to buy generic viagra online viagra price uk viagra pharmacy viagra
Cialis generic
دوشنبه 7 خرداد 1397 01:51 ب.ظ

Thanks a lot. Plenty of knowledge!

cialis farmacias guadalajara cialis generique cialis kaufen bankberweisung warnings for cialis tadalafil 20 mg opinioni cialis generico estudios de cialis genricos cialis rckenschmerzen female cialis no prescription callus
Viagra generico online
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 10:25 ب.ظ

You actually said that fantastically.
buy viagra canadian pharmacy buy generic viagra with paypal generic viagra online uk best place to buy viagra online buy viagra forum buy pfizer viagra online buying real viagra online buy viagra uk pharmacy get viagra no prescription buy levitra
Cialis pills
شنبه 18 فروردین 1397 11:14 ب.ظ

Appreciate it. Ample info.

get cheap cialis precios de cialis generico how do cialis pills work ou acheter du cialis pas cher cialis pills in singapore cialis herbs precios de cialis generico viagra vs cialis cialis 10 doctissimo cialis generico lilly
Cialis pills
جمعه 3 فروردین 1397 01:48 ق.ظ

You said it perfectly..
order a sample of cialis cialis diario compra how to buy cialis online usa 5 mg cialis coupon printable buy cialis online legal cialis qualitat cialis 20 mg best price when will generic cialis be available cialis qualitat cialis generico lilly
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر