تبلیغات
Create your flash banner online in 5 step هزاران مطلب - نقدهایی بر کتاب "دو قرن سکوت " دکتر زرین کوب

پیرامون موضوعات سیاسی - اجتماعی و ...

نقدهایی بر کتاب "دو قرن سکوت " دکتر زرین کوب

نویسنده :حسین رحمتی
تاریخ:سه شنبه 11 مهر 1396-04:20 ب.ظ

رضا شاه گفتمان ملی گرائی سکولار را -که گاهی نشات گرفته از خود حکومت و گاهی ایجاد شده توسط نخبگان تجدد طلب بود- ترویج می‌کرد. این گفتمان در نشریات عمومی قابل چاپ بود. در نتیجه این کار، از اسلام کمتر در نشریات یاد می‌شد و در نشان‌های ملی و جشن‌ها کمتر اثری از آن به چشم می‌خورد. بسیاری از ایرانیان ملی‌گرا در این زمان، اسلام را از هویت ایرانی تفکیک می‌کردند و تاریخ ایران را از نو می‌نگاشتند تا میراث پیش از اسلام را به جای میراث اسلامی پر رنگ کنند. این روشنفکران، اغلب به طور صریح مذهب را رّد نمی‌کردند بلکه آنچه که آنها نمونه‌هایی از «عقب ماندگی» و «بربریت» می‌نامیدند مورد انتقاد قرار می‌دادند. برخی دانشوران همچون عبدالحسین زرین‌کوب که یک تاریخ‌نگار ملی‌گرای اثر گذار و یک ایدئولوگ بود، پا را فراتر گذاشت و ادعا نمود اسلام و شیعه به طور مشخص غیر ایرانی هستند. کتاب دو قرن سکوت او نماینده این تصویر ملی‌گرای سکولار از تاریخ ایران است. روایت زرین کوب از تاریخ ایران، باز سازی باستان گرایانه‌ای از ایران به عنوان ملتی ناب است که در آن شهروندی بر پایه نژاد، زبان مشترک، تاریخ مشترک یا عضویت در فرهنگ و تمدنی متحدالشکل می‌باشد. این تعریف زرین کوب از هویت ملی، ایران را به صورت کشوری همچون کشورهای اروپایی نشان می‌داد و در عین حال ایرانیان وطن پرست را از ملل اسلامی و از رهبران مذهبی دور می‌کرد. کتاب زرین کوب با حمله اعراب به ایران در قرن هفتم میلادی شروع می‌شود که او آن را به صورت یک تراژدی برای ملت ایران معرفی می‌کند. او دو قرن اول تاریخ ایران پس از حمله اعراب را دوره‌ای از تاریکی همراه با کشمکش بین دو ملت (اعراب و ایرانیان) می‌نمایاند. در این کتاب فاتحان عرب مسلمان به صورت بربرهایی خشن و نژادپرست تصویر شده‌اند که در پایمال کردن روحیهٔ ملی ایرانی به وسیله تخریب هر چه ایرانی است مصمم هستند. با این حال او ادعا می‌کند که ایرانیان بزودی برتری خود را در مسائل مملکتی، کشاورزی، جنگ آوری و دانش ثابت کردند و در نهایت به مراکز قدرت دست یافتند. زرین کوب این بحث را پیش می‌کشد که ایرانیان در این دو قرن تنها کاری که می‌توانستند بکنند این بود که در شورش‌های منتهی به شکست شرکت کنند و آنچه می‌توانستند از فرهنگ ایران حفظ کنند تا پس از پایان دو قرن حکومت زورگویانه عربی/اسلامی، ضمیر ایرانی دوباره پیروز میدان ظاهر شود.


از زمان انتشار ویرایش اول کتاب در سال ۱۳۳۰ نقدهایی بر آن نوشته شد. خود دکتر زرین کوب در مقدمه ویرایش دوم (۱۳۳۶) به تأثیر این نقدها در بازنگارش کتاب اشاره می‌کند. نویسندگان مختلفی به‌طور مستقیم — با آوردن نام دکتر زرین‌کوب و یا کتاب او — یا به‌صورت تلویحی، عنوان دو قرن سکوت را نقد کرده‌اند:

    همایون کاتوزیان معتقد است، نگاه مبتنی بر «دورهٔ سکوتِ» ایرانیان را می‌توان ناشی از تعصب ملی‌گرایانهٔ مدرن به ایران دانست که کاتوزیان آن را در تضاد با حقایق تاریخی می‌داند. به گفتهٔ کاتوزیان، اگرچه درست است که حکومت مستقل ایرانی در این دو قرن وجود نداشت و تقریباً شاهدی از ادبیات نوشتاری در زبان‌های مختلف فارسی وجود ندارد، اما این زبان‌ها توسط ایرانیان استفاده می‌شده، و اگر ایرانیان شهرنشین عربی یاد می‌گرفتند، اعراب ساکن ایران نیز فارسی می‌آموختند. کاتوزیان، با بیان اینکه از همان ابتدا ایرانیان در رژیم جدید مشارکت داشتند، و با ذکر مثال‌هایی معتقد است که ایرانیان در همان دو قرن نقش خیلی برجسته‌ای در رشد فرهنگ اسلامی و بین‌المللی شدن آن بازی کردند.[۴]
    برخی نویسندگان به این گفتهٔ ادوارد براون استناد کرده‌اند که دربارهٔ دو یا سه قرن اول پس از حملهٔ اعراب می‌نویسد.

        بنابراین، به‌هیچ‌وجه صحیح نیست که گفته شود دو یا سه قرن پس از فتح ایران توسط مسلمانان، صفحهٔ خالی در فعالیت علمی مردم آن بوده‌است. برعکس، این دوره زمانِ به‌هم‌آمیختن کهنه و نو، دگردیسی قالب‌ها و فراکوچ نظرگاه‌ها بود؛ ولی مطلقاً دورهٔ رکود و مرگ نبود. ازنظر سیاسی، درست است که ایران استقلال ملی خود را برای مدتی از دست داد و به امپراتوری بزرگ مسلمانان پیوست، ولی در میدان علم به‌زودی به برتری‌ای رسید که شایستهٔ زیرکی و قابلیت مردم آن بود. اگر نقش ایرانیان را از آنچه که به نام علوم عربی نامیده می‌شود تفریق کنیم، بهترین قسمت آن رفته‌است.

    پروانه پورشریعتی، دانشیار دانشگاه اُهایو و نویسندهٔ کتاب افول ساسانیان، با اشاره به تاریخ به‌هم‌پیوستهٔ هزارساله در ایران، که در آن اشکانیان و سنن آنها به‌طور مداوم حضور دارند، معتقد است: «اصولاً تاریخ ما را اگر بخواهید به صورت ساختاری نگاه بکنید، یک تاریخ هزارساله‌ای می‌شه که اشکانی‌ها و سنن اشکانی ادامه پیدا می‌کنه، و این یه تاریخیه که هزار سال ادامه پیدا می‌کنه؛ حملهٔ اعراب به‌اصطلاح افول یک فرهنگی نیست و درنتیجه «دو قرن سکوت» تقریباً می‌شه گفت نیست؛ این فرهنگ ادامه پیدا می‌کنه.»
    علی صفدری، پژوهشگر دین و فرهنگ، در مقاله‌ای به نام «تحریف‌نگاری‌های دکتر زرین‌کوب»، بخش‌هایی از مجموعه‌های تاریخی او را نقد کرده است.
    مرتضی مطهری نقدی بر کتاب دو قرن سکوت داشته‌است که در کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران در سال ۱۳۴۹ به چاپ رسیده‌است. این نقد از پس از پیروزی انقلاب به ابتدای کتاب دو قرن سکوت اضافه شده‌است. وی به فهرستی از دانشمندان ایرانی یا ایرانی‌تبار اشاره می‌کند که در دو قرن اول پس از حمله اعراب ظهور پیدا کردند.
    علیرضا بهرامیان لحن کتاب را حماسی و به‌دور از لحن اهل تحقیق می‌داند که باعث شده خود زرین‌کوب از این قضیه ناراضی باشد.

نظر زرین کوب راجع‌به دو قرن سکوت

در مصاحبه‌ای که عطا آیتی دو سال قبل از مرگ زرین‌کوب با او داشت، زرین‌کوب در پاسخ به سؤالِ "کدام‌یک از آثار خودتان را بیشتر دوست دارید؟" کتاب دو قرن سکوت را نام برد.

 

عبدالحسین زرین‌کوب در بارهٔ تأثیر مذهب در حملهٔ اعراب به ایران می‌نویسد:

    نبردی که ایرانیان در طی این دو قرن با مهاجمان عرب کردند همه در تاریکی خشم و تعصب نبود. در روشنی دانش و خرد نیز این نبرد دوام داشت و بازار مشاجرات و گفتگوهای دینی و فلسفی گرم بود. بسیاری از ایرانیان، از همان آغاز کار دین مسلمانی را با شور و شوق پذیره شدند. دین تازه‌ای را که عربان آورده بودند، از آیین دیرین نیاکان خویش برتر می‌یافتند و ثنویت مبهم و تاریک زرتشتی را در برابر توحید محض و بی شایبهٔ اسلام، شرک و کفر می‌شناختند. آن شور حماسی نیز که در طبایع تند و سرکش هست و آنان را وا می‌دارد که هر چه را پاک و نیک و درست است، ایرانی بشمارند و هر چه را زشت و پلید و نادرست است غیر ایرانی بدانند، در دلهای آنها نبود. از این رو آیین مسلمانی را دینی پاک و آسان و درست یافتند و با شوق و مهر بدان گرویدند. با این همه در عین آنکه دین اعراب را پذیرفتند، آنان را تحت نفوذ و تأثیر فرهنگ و تربیت خویش گرفتند و به تمدن و فرهنگ خویش برآوردند. اما ایرانیان همه از این گونه نبودند. بعضی دیگر، همان گونه که از هر چیز تازه‌ای بیم و وحشت دارند، از دین عرب هم روی برتافتند و آن را تنها از این رو، که چیزی ناآشنا و تازه و ناشناس بود نپذیرفتند. بهتر دیدند که دل از یار و دیار برکنند و در گوشه و کنار جهان آواره باشند و دین تازه را که برایشان ناشناس و نامأنوس بود نپذیرند. حتی سرانجام پس از سالها دربه دری در کوه و بیابان، رنج هجران بر دل نهادند و به سند و سنجان رفتند تا دینی را که از نیاکان آموخته بودند و بدان سخت دل بسته بودند ترک نکنند و از دست ندهند. اگر هم طاقت درد و رنج دربه دری و هجران را نداشتند، رنج تحقیر و آزار مسلمانان را احتمال کردند و ماندند و جزیه پرداختند و از کیش نیاکان خویش دست برنداشتند. برخی دیگر، هم از اول با آیین مسلمانی به مخالفت و ستیزه برخاستند، گویی گرویدن به این دینی را که عرب آورده بود اهانتی و ناسزایی در حق خویش تلقی می‌کردند. از این رو اگر نیز در ظاهر خود را مسلمان فرا می‌نمودند، در نهان از عرب و آیین او به شدت بی زار بودند و هر جا نیز فرصتی و مجالی دست می‌داد سر به شورش برمی آوردند و عربان و مسلمانان را از دام تیغ می‌گذرانیدند. این اندیشه که عرب پست‌ترین مردم است چنان ذهن آنان را مشغول کرده بود که هرگز مجال آن را نمی‌یافتند تا حقیقت را در پرتو روشنی منطق و خرد ببینند. هر روزی به بهانه‌ای و در جایی قیام و شورش سخت می‌کردند و می‌کوشیدند عرب را با دینی که آورده‌است از ایران برانند. بعضی دیگر هم بودند که اسلام را نه برای آنکه چیزی ناشناس است و نه برای آنکه آوردهٔ تازیان است، بلکه فقط برای آنکه دین است رد می‌کردند و با آن به مبارزه برمی خاستند. زنادقه و آزاداندیشان که در اوایل عهد عباسی عدهٔ زیادی از آنها در بغداد و شهرهای دیگر وجود داشت از این گروه بودند. به هر حال وجود این فرقه‌ها و آرای مختلف، بازار بحثها و جدلهای مذهبی را بین اعراب و ایرانیان گرم می‌داشت و نبردی سخت را در روشنی عقل و دانش سبب می‌شد که بسی دوام یافت و نتایج مهم داشت.

«شک نیست که در هجوم تازیان، بسیاری از کتاب‌ها و کتابخانه‌های ایران دستخوش آسیب فنا گشته است. این دعوی را از تاریخ‌ها می‌توان حجّت آورد و قرائن بسیار نیز از خارج آن را تأیید می‌کند. با این همه بعضی از اهل تحقیق در این باب تردید دارند و این تردید چه لازم است؟! برای عرب که جز قرآن هیچ سخن را قدر نمی‌دانست کتاب‌هایی که از آن مجوس بود و البته نزد وی دست‌کم مایهٔ ضلال بود چه فایده داشت که به حفظ آنها عنایت کند؟ در آیین مسلمانان آن روزگار آشنایی به خط و کتابت بسیار نادر بود و پیداست که چنین قومی تا چه حد می‌توانست به کتاب و کتابخانه علاقه داشته باشد. تمام قراین و شواهد نشان می‌دهد که عرب از کتاب‌هایی نظیر آنچه امروز از ادب پهلوی باقی مانده است فایده‌ای نمی‌برده در این صورت جای شک نیست که در آن‌گونه کتاب‌ها به دیدهٔ حرمت و تکریم نمی‌دیده است… نام بسیاری از کتاب‌های عهد ساسانی در کتاب‌ها مانده است که نام و نشانی از آنها باقی نیست… پیداست که محیط مسلمانی برای وجود و بقای چنین کتاب‌ها مناسب نبوده است و سبب نابودی آن کتاب‌ها نیز همین است. باری از همهٔ قراین پیداست که در حملهٔ اعراب بسیاری از کتاب‌های ایرانیان، از میان رفته است».

زرین‌کوب در کتاب کارنامه اسلام (۱۳۴۸) کتاب‌سوزی اعراب در تیسفون را نفی می‌کند: «روایتی هم که گفته‌اند کتابخانه مدائن را اعراب نابود کردند ظاهراً هیچ اساس ندارد و مآخذ آن تازه‌است.»

http://shahreketabonline.com/products/53/16994





داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
buy discount cialis online
دوشنبه 3 تیر 1398 01:09 ق.ظ

You actually said it very well!
cialis price in bangalore safe site to buy cialis online cialis manufacturer coupon cialis generico cialis generico postepay cialis usa cost cheap cialis buying cialis on internet we like it cialis price cialis 5mg billiger
http://geotola.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 09:30 ق.ظ

Really a lot of helpful data!
cialis 5 mg buy cialis cost cialis generique cialis daily dose generic cialis 10mg prix pharmaci tarif cialis france prix cialis once a da cialis reviews i recommend cialis generico cialis 20 mg effectiveness
Cialis 20 mg
شنبه 1 تیر 1398 06:48 ب.ظ

Valuable write ups. Many thanks!
cialis online deutschland 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis prezzo in linea basso viagra or cialis discount cialis where do you buy cialis generic cialis overnight cialis tadalafil online cialis cialis pills price each
buying cialis online safe
شنبه 1 تیر 1398 01:49 ق.ظ

Truly tons of amazing material.
cialis daily reviews if a woman takes a mans cialis cialis diario compra compare prices cialis uk enter site 20 mg cialis cost cialis prices cialis daily reviews cialis pills price each canada discount drugs cialis cialis cuantos mg hay
inexpensive cialis
جمعه 31 خرداد 1398 09:36 ق.ظ

Terrific facts. Cheers!
cialis cost cialis per paypa preis cialis 20mg schweiz cialis farmacias guadalajara tadalafilo cialis coupons printable comprar cialis navarr generic cialis 20mg tablets acheter cialis meilleur pri achat cialis en europe
http://seniba.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:01 ب.ظ

Terrific content, With thanks!
cialis vs viagra cialis coupons printable tadalafil 20mg click here cialis daily uk cialis great britain cialis et insomni buying cialis overnight how do cialis pills work overnight cialis tadalafil cialis baratos compran uk
http://lecballbes.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:34 ب.ظ

Position certainly regarded!!
buying cialis overnight acquisto online cialis cialis prices in england acquisto online cialis cialis 20mg preis cf generic cialis 20mg tablets cialis daily cuanto cuesta cialis yaho cialis pills cialis canadian drugs
http://eginma.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:10 ق.ظ

You actually revealed this well!
how do cialis pills work cialis diario compra generic cialis with dapoxetine cialis from canada ou acheter du cialis pas cher cialis baratos compran uk we choice cialis uk generic cialis review uk trusted tabled cialis softabs online cialis
http://liagiry.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 07:35 ق.ظ

You explained that very well!
cialis tadalafil online tadalafil generic acheter du cialis a geneve cialis tablets for sale tadalafil cialis coupons printable buy cialis sample pack cialis tablets effetti del cialis safe dosage for cialis
http://ferlustvi.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 04:42 ب.ظ

Point clearly applied.!
only best offers cialis use ou acheter du cialis pas cher wow look it cialis mexico cialis 5mg prix import cialis only now cialis for sale in us cialis 10mg prix pharmaci generic cialis soft gels cialis professional yohimbe cialis coupon
http://phymomi.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:03 ب.ظ

Very good information. Thanks a lot.
buying cialis in colombia cialis para que sirve look here cialis cheap canada cialis 20mg preis cf deutschland cialis online low cost cialis 20mg where to buy cialis in ontario online prescriptions cialis cialis generique dose size of cialis
http://unthylverp.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 08:14 ق.ظ

Many thanks! I enjoy this.
cialis authentique suisse opinioni cialis generico does cialis cause gout cialis in sconto legalidad de comprar cialis only best offers 100mg cialis how to purchase cialis on line cialis savings card only now cialis for sale in us cialis generic
cialis name brand cheap
جمعه 24 خرداد 1398 03:28 ق.ظ

Nicely voiced genuinely! .
cialis venta a domicilio buy cialis online nz costo in farmacia cialis cialis 200 dollar savings card female cialis no prescription cialis 5 effetti collaterali only now cialis for sale in us interactions for cialis buying cialis overnight achat cialis en itali
http://adresdi.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 01:36 ب.ظ

Many thanks. An abundance of postings.

cialis 5mg prix price cialis wal mart pharmacy buy cialis online cialis super acti cialis prices cialis para que sirve cialis billig cialis side effects dangers price cialis best cialis pas cher paris
where to buy cialis no prescription
چهارشنبه 22 خرداد 1398 11:47 ب.ظ

You revealed that well.
viagra vs cialis vs levitra cialis tadalafil online we recommend cialis info female cialis no prescription brand cialis nl buy online cialis 5mg cialis rckenschmerzen cialis patent expiration purchasing cialis on the internet cialis generic availability
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 02:21 ق.ظ

You suggested this adequately!
canadian discount cialis cialis australian price tesco price cialis online prescriptions cialis cialis alternative cialis dosage recommendations cialis rezeptfrei weblink price cialis ou acheter du cialis pas cher only best offers cialis use
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 08:48 ب.ظ

You revealed this fantastically!
wow cialis 20 cialis generico postepay cialis sale online safe dosage for cialis cialis per paypa cialis baratos compran uk buy name brand cialis on line cialis rezeptfrei trusted tabled cialis softabs cialis pills price each
order viagra overnight shipping
یکشنبه 19 خرداد 1398 05:06 ب.ظ

This design is spectacular! You most certainly know how to keep a reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost...HaHa!) Wonderful job. I really enjoyed what you had to say, and more than that, how you presented it. Too cool!
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 03:16 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
precios de cialis generico the best site cialis tablets cialis from canada click here cialis daily uk recommended site cialis kanada cialis en 24 hora cuanto cuesta cialis yaho enter site natural cialis generic cialis at walmart cialis dose 30mg
http://canadianpharmacyes.com/
شنبه 24 فروردین 1398 09:59 ق.ظ

Wonderful content, Cheers.
buy vistagra online safe trusted pharmacy canada scam prescriptions from canada without no 1 canadian pharcharmy online canadian medications online canadian pharmaceuticals companies drugs for sale in canada good canadian online pharmacies buy viagra online usa drugs for sale in uk
Online cialis
جمعه 16 آذر 1397 01:29 ب.ظ

Regards, A good amount of posts.

trusted tabled cialis softabs cialis 5 mg scheda tecnica buy cialis online nz generic cialis review uk where to buy cialis in ontario cialis usa cost cialis prices prix de cialis cialis preise schweiz ou trouver cialis sur le net
Buy cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 06:18 ب.ظ

Many thanks. Useful information.
click now buy cialis brand cilas we like it cialis price buy original cialis cialis super acti precios de cialis generico fast cialis online generic cialis at the pharmacy link for you cialis price online prescriptions cialis
buy cheap cialis coupon
چهارشنبه 14 آذر 1397 07:30 ق.ظ

You mentioned that superbly.
callus how to buy cialis online usa cialis farmacias guadalajara cialis generico milano cialis canadian drugs enter site very cheap cialis low dose cialis blood pressure cilas we choice cialis pfizer india cialis qualitat
buy cheap cialis coupon
سه شنبه 13 آذر 1397 08:00 ب.ظ

You stated it very well!
price cialis wal mart pharmacy cialis 20 mg cost generic cialis soft gels cialis generico online dosagem ideal cialis recommended site cialis kanada cialis 20mg preis cf we like it cialis price order generic cialis online sublingual cialis online
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 09:04 ق.ظ

You have made the point.
venta cialis en espaa cialis rezeptfrei sterreich we recommend cialis best buy we choice cialis uk cialis side effects we choice free trial of cialis cialis efficacit buying cialis overnight import cialis achat cialis en suisse
Cialis generic
دوشنبه 12 آذر 1397 09:11 ب.ظ

Truly a lot of helpful advice!
cialis 20 mg cialis tablets australia cialis savings card generic cialis 20mg tablets generic cialis cialis tablets cialis for bph cialis 10 doctissimo cialis pills in singapore cialis with 2 days delivery
buy cialis cheap
دوشنبه 12 آذر 1397 08:38 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
cialis y deporte cheap cialis generic cialis at the pharmacy cialis cuantos mg hay cialis tablets for sale trusted tabled cialis softabs costo in farmacia cialis 5 mg cialis coupon printable cialis pills boards cialis cipla best buy
buy cialis without a doctor's prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 08:42 ب.ظ

Thanks a lot! Lots of info!

cialis italia gratis cialis coupons printable we use it cialis online store cialis without a doctor's prescription safe site to buy cialis online pastillas cialis y alcoho cialis in sconto cialis uk next day cialis prices buy cialis sample pack
Cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 08:02 ق.ظ

Valuable tips. Many thanks!
we use it 50 mg cialis dose when will generic cialis be available cialis great britain generic cialis cialis pills boards cost of cialis cvs price cialis wal mart pharmacy cialis canadian drugs legalidad de comprar cialis how to purchase cialis on line
buy cheap cialis in canada
شنبه 10 آذر 1397 08:53 ب.ظ

You actually explained that wonderfully.
cialis 5mg prix cialis uk next day acheter du cialis a geneve cialis 20mg how does cialis work cialis 5mg look here cialis order on line buy generic cialis cialis side effects dangers cialis pills
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30