Create your flash banner online in 5 step هزاران مطلب - نقد استاد مطهری بر كتاب دو قرن سكوت

پیرامون موضوعات سیاسی - اجتماعی و ...

نقد استاد مطهری بر كتاب دو قرن سكوت

نویسنده :حسین رحمتی
تاریخ:شنبه 15 مهر 1396-04:46 ب.ظ


استاد مطهری در كتاب ارزشمند و مستند خدمات متقابل اسلام و ایران می نویسد : « خواننده عزیز ! از آنچه در بخش سوم این كتاب خواند هر چند باختصار برگذار شده است یك مطلب كاملا دستگیرش می شود و آن اینكه عكس‏العمل‏ ایرانیان در برابر اسلام فوق‏العاده نجیبانه و سپاسگزارانه بوده و از یك‏ نوع توافق طبیعی میان روح اسلامی و كالبد ایرانی حكایت می‏كند . اسلام برای‏ ایران و ایرانی در حكم غذای مطبوعی بوده كه به حلق گرسنه‏ای فرو رود . یا آب گوارایی كه به كام تشنه‏ای ر یخته شود . طبیعت ایرانی مخصوصا با شرایط زمانی و مكانی و اجتماعی ایران قبل از اسلام این خوراك مطبوع را به‏ خود جذب كرده و از آن نیرو و حیات گرفته است و نیرو و حیات خود را صرف خدمت به آن كرده است
چنانكه می‏دانیم از سال 41 هجری تا 132 یعنی نزدیك یك قرن امویان بر جهان اسلام حكومت راندند . امویان ، اصلی را كه اسلام میرانده بود ، یعنی‏ امتیازات قومی و نژادی ، كم و بیش زنده كردند ، میان عرب و غیر عرب‏ بالخصوص ایرانی تبعیض قائل می‏شدند ، سیاستشان سیاست نژادی بود امویان حساسیت خاصی علیه ایرانیان داشتند كه با سایر نژادهای غیر عرب‏ مثلا قبطیها ، نداشتند . علت اصلی این حساسیت تمایل نسبی ایرانیان نسبت‏ به علویین خصوصا شخص علی علیه‏السلام بود ، نقطه حساس سیاست اموی جنبه‏ ضد علوی آن است و نظر به اینكه سیاست علوی بر اجراء جنبه‏های ضد نژادی و ضد طبقاتی اسلام بود و طبعا اجراء این اصل بر عرب خصوصا قریش كه خود را نژاد برتر می‏دانست دشوار بود ، امویان از نخوت عربی و قرشی به سود حكومت خویش بر ضد علویان استفاده می‏كردند
لهذا امویان با هر عنصر طرفدار علویین اعم از عرب یا ایرانی یا افریقایی یاهندی مبارزه می‏كردند ، مظالمی كه آل علی و پیروان عربشان از امویان‏ دیدند از مظالمی كه بر ایرانیان در آن دوره وارد شد بسی بیشتر و جانگدازتر بوده است از سال 132 كه عباسیان روی كار آمدند دفتر سیاست ورق خورد . سیاست‏ عباسیان تا زمان معتصم كه عنصر ترك روی كار آمد بر مبنای حمایت از ایرانیان و تقویت ایرانیان علیه اعراب بود . صد ساله اول عباسی برای‏ ایرانیان عصر طلایی بوده است . برخی وزرای ایرانی مانند برامكه كه از اولاد بوداییان بلخ بودند و فضل بن سهل ذوالریاستین سرخسی ، بعد از خلیفه‏ بزرگترین قدرت بشمار می‏رفتند
ایرانیان در قرن اول حكومت عباسی هر چند در رفاه بودند ، ولی از نظر سیاسی جزء قلمرو خلافت اسلامی بودند و حكومت مستقلی نداشتند . اما پس از صد سال یعنی از زمان حكومت طاهریان بر خراسان و بالخصوص از زمان‏ صفاریان حكومت مستقل تشكیل دادند
و البته این حكومتهای مستقل در عین حال تا پایان خلافت عباسی تحت نفوذ معنوی خلفای عباسی بودند ، مردم ایران برای مقام خلافت به اعتبار نام‏ جانشینی پیغمبر اكرم نوعی قداست قائل بودند و حكومت هیچ حاكمی را در ایران مادامی كه منشوری از خلیفه نمی‏آورد شرعی و قانونی نمی‏دانستند ، تا آنكه در قرن هفتم دستگاه خلافت عباسی برچیده شد و این جریان خاتمه یافت‏ . پس از برچیده شدن خلافت عباسی ، خلفای عثمانی در غیر ایران تا حدی‏ نفوذ معنوی داشتند ، ولی در ایران به علت تشیع این مردم و غیر شرعی‏ دانستن خلافت ، به هیچ وجه نفوذی نداشتند برخی از مستشرقین و در رأس همه آنها سرجان ملكم انگلیسی دو قرن اول‏ ایران اسلامی را - یعنی از حدود نیمه قرن اول هجری كه ایران فتح شد تا حدود نیمه قرن سوم هجری كه كم و بیش حكومت مستقل در ایران تشكیل گردید - به اعتبار اینكه در این دو قرن ایران جزء قلمرو كلی خلافت بوده و از خود حكومت مستقلی نداشته است ، دوره سكوت و سكون و احیانا دوره بردگی‏ ایرانیان نامیده‏اند و نوعی جار و جنجال راه انداخته تا آنجا كه برخی‏ ایرانیان را تحت تأثیر فكر خود قرار داده‏اند اگر از دید امثال سرجان ملكم بنگریم ، یعنی توده ایرانی را ندیده‏ بگیریم و به تحولات فرهنگی و غیر فرهنگی ثمربخش بی‏نظیر كه در همین دو قرن رخ داد و سخت به حال توده ملت ایران مفید افتاد توجه نكنیم و تنها طبقه حاكمه را در نظر بگیریم ، حق داریم دوره‏ای را كه ایران جزء قلمرو خلافت بوده دوره سكوت و سكون بشماریم آری اگر تنها طبقه حجاج بن یوسف و ابومسلم خراسانی را در نظر بگیریم‏ كه آن یكی صد و بیست هزار نفر را به باد فنا داد و این یكی ششصد هزار نفر را قتل عام كرد و مانند یك عرب متعصب نژادپرست نوحه سرایی كنیم‏ كه چرا این ششصد هزار نفر را نیز حجاج كه یك عنصر عربی است به باد فنا نداد ؟ و یا مانند یك متعصب ایرانی سوگواری كنیم كه چرا ابومسلم در جای‏ حجاج ننشست تا آن صد و بیست هزار نفر هم با دست توانای او قتل‏عام شوند حق داریم كه دو قرن اول را دوره سكون و سكوت از نظر ایران بنامیم ، چون‏ با مقایسه با دوره‏های دیگر تنها چیزی كه مایه تأسف است این است كه‏ فی‏المثل به جای ابومسلم‏ها نام حجاج‏ها برده می‏شود اما اگر توده ملت ایران را ، یعنی موزه گرزاده‏ها و كوزه گرزاده‏ها را ، همانهایی كه سیبویه‏ها و ابوعبیده‏ها و ابوحنیفه‏ها و آل نوبختها و بنی‏شاكرها و صدها افراد دیگر و خاندان دیگر از میان آنها برخاستند در نظر بگیریم كه استعدادهاشان شكفت و توانستند در میدان یك مسابقه آزاد فرهنگی شركت كنند و گوی افتخار را بربایند و برای اولین بار در تاریخ‏ ایران به صورت پیشوای ادبی ، علمی ، مذهبی ، ملل دیگر درآیند و آثاری‏ جاویدان از خود باقی بگذارند و نام خویش و آب خاك خویش را قرین عزت و افتخار و جاویدانی سازند ، این دو قرن ، دو قرن‏ خروش و نشاط و جنبش و نغمه و سخن است در این دو قرن بود كه ایرانیان با یك ایدئولوژی جهانی و انسانی فوق‏ نژادی آشنا شدند ، حقایقش را به عنوان حقایقی آسمانی و مافوق زمان و مكان پذیرفتند و زبانش را به عنوان زبانی بین‏المللی اسلامی كه به هیچ قوم‏ خاص تعلق ندارد و تنها زبان یك مسلك است از آن خود دانسته و بر زبان‏ قومی و نژادی خویش مقدم شمردند
عجبا ! می‏گویند ( در طی این دو قرن زبان ایرانی خاموشی گزیده بود و ایرانی سخن خویش جز بر زبان شمشیر نمی‏گفت ) من حقیقتا معنی این سخن را نمی‏فهمم ! آیا زبان علمی زبان نیست ؟ ! آیا زبان ادبی زبان نیست ؟ آیا شاهكار ادبی سیبویه كه در فن خود همطراز المجسطی بطلمیوس و منطق‏ ارسطو در فن خودشان ، به شمار می‏رود جز در این دو قرن آفریده شده است ؟ ! آیا ادب الكاتب ابن قتیبه كه آن نیز در فن خود یك شاهكار است محصول‏ این دو قرن نیست ؟ ! آیا شاهكار ادبی آفریدن مربوط به زبان نیست ؟ خواهند گفت : اینها هر چه هست به زبان عربی است جواب این است : مگر كسی ایرانیان را مجبور كرده بود كه به زبان عربی شاهكار خلق كنند ؟ اصلامگر ممكن است كسی با زور شاهكار خلق كند ؟ ! آیا این عیب است بر ایرانیان كه پس از آشنایی با زبانی كه اعجاز الهی را در آن یافتند و آن‏ را متعلق به هیچ قومی نمی‏دانستند و آن را زبان یك كتاب می‏دانستند به آن‏ گرویدند و آن را تقویت كردند و پس از دو سه قرن از آمیختن لغات و معانی آن با زبان قدیم ایرانی زبان شیرین و لطیف امروز فارسی را ساختند ؟ می‏گویند : زبان این قوم ( ایرانیان قبل از اسلام ) زبان قومی بود كه‏ از خرد و دانش و فرهنگ و ادب به قدر كفایت بهره داشت ، با این همه این‏ قوم كه ( به صد زبان سخن می‏گفتند ) وقتی با اعراب مسلمان روبرو گشتند ( آیا چه شنیدند كه خاموش شدند ؟ آقای دكتر زرین كوب كه سؤال بالا را طرح كرده‏اند ، خود بدان پاسخ‏ داده‏اند می‏گویند : زبان تازی پیش از آن زبان مردم نیمه وحشی محسوب می‏شد و لطف و ظرافتی نداشت . معهذا وقتی بانك اذان در فضای ملك ایران پیچید ، زبان پهلوی در برابر آن فروماند و به خاموشی گرایید . آنچه در این‏ حادثه زبان ایرانیان را بند آورد سادگی و عظمت ( پیام تازه ) بود و این‏ پیام تازه ( قرآن ) بود كه سخنوران عرب را از اعجاز بیان و عمق معنی‏ خویش به سكوت افكنده بود . پس چه عجیب كه این پیام شگفت‏انگیز تازه ، در ایران نیز زبان سخنوران را فروبندد و خردها را به حیرت اندازد ؟ حقیقت این است كه از ایرانیان آنها كه دین را به طیب خاطر خویش‏ پذیرفته بودند شور و شوق بی‏حدی كه در این دین مسلمانی تازه می‏یافتند چنان‏ آنها را محو و بیخود می‏ساخت كه به شاعری و سخنگویی وقت خویش به تلف‏ نمی‏آوردند (دو قرن سكوت ص 107 - . 108)
كوچكترین سندی در دست نیست كه خلفا حتی خلفای اموی مردم ایران را به‏ ترك زبان اصلی خود ( البته زبانهای اصلی خود ، زیرا در همه ایران یك‏ زبان رائج نبوده ، در هر منطقه‏ای زبان مخصوص بوده است ) مجبور كرده‏ باشند . آنچه در این زمینه گفته شده است مستند به هیچ سند تاریخی نیست‏ ، و هم و خیال و غرض و مرض است . زیبایی و جاذبه لفظی و معنوی قرآن و تعلیمات جهانوطنی آن ، دست به دست هم داد كه همه مسلمانان این تحفه‏ آسمانی را با اینهمه لطف از آن خود بدانند و مجذوب زبان قرآن گردند و زبان اصلی خویش را به طاق فراموشی‏ بسپارند منحصر به ایرانیان نبود كه زبان قدیم خویش را پس از آشنایی با نغمه آسمانی قرآن فراموش كردند ، همه ملل گرونده به اسلام چنین شدند ، و چنانكه مكرر گفته‏ایم اگر كوشش عباسیان كه سیاست ضد عرب داشتند نبود ، زبان فارسی امروز كه با زبانهای قبل از اسلام متفاوت است پدید نمی‏آمد خلفای عباسی بهترین مشوق این زبان بودند ، آنها مایل نبودند كه زبان عربی‏ درمیان توده ایرانی رایج گردد بنی‏العباس شعوبیان را كه ضد عرب بودند و در مطاعن و مثالب عرب‏ كتاب تألیف می‏كردند تأیید و تقویت می‏نمودند . علان شعوبی كتابی در بدیهای عرب و صفات نكوهیده آنان نوشت در حالی كه كارمند رسمی هارون و مأمون بود و در بیت الحكمة برای آنها كتاب استنساخ می‏كرد و مزد می‏گرفت‏ همچنین سهل بن هارون شعوبی كه شدیدا ضد عرب بود و علیه عرب كتاب نوشت‏ مدیر بیت‏الحكمه هارونی و مأمونی بود (ترجمه تاریخ تمدن جرجی زیدان‏ج 3 ص 310 - . 311 ) ، همچنانكه قبلا در فصل مربوط به زبان فارسی گفتیم ، مأمون اول حاكمی است كه شاعری پارسی گوی را فوق‏العاده تشویق كرده است آری آن بود علت خاموشی گزیدن ایرانیان از پارسی گویی ، و این بود علت‏ رواج ثانوی این زبان . و البته همچنانكه باز هم گفته‏ایم رواج ثانوی زبان‏ فارسی ، به هیچ وجه جای تأسف نیست ، بلكه جای شكر است : هر زبانی از خود لطف و زیبایی خاص دارد . زبان فارسی از بركت لطف و زیبایی خود و هم از همت و ایمان ایرانیان پارسی گوی خدمات بسیار ارزنده‏ای به اسلام‏ كرده است ادوارد براون منصفانه خود را از غرضرانیهای امثال سرجان ملكم بركنار می‏دارد ، وی می‏گوید : دو كتاب تاریخ ایران است كه انگلیسها بیشتر با آن آشنا و دینی خود را به مقام قداست رساندند در حدی كه مورد احترام فوق‏العاده‏ مذهبی ملل دیگر قرار گرفتند و هنوز هم در كتب اسلامی ، مخصوصا در كتب‏ غیر ایرانی و غیر شیعی نام آنان در هاله‏ای از قدس قرار گرفته است . در اقصی بلاد اسلامی مردم نام آنها را با احترام فراوان می‏برند . این دوره از نظر علمی و فرهنگی در ردیف اول است و اما از جنبه كسب قداست و احترام‏ مذهبی برای ایرانیان قطعا بی‏رقیب و بی‏نظیر است اگر بخواهیم محصول این دو قرن را روشن كنیم باید نظری به جامعه ایرانی‏ از حدود دهه سوم قرن اول هجری كه ایران به دست مسلمانان فتح شد تا حدود دهه دوم قرن سوم هجری كه طاهریان در خراسان نیمه استقلالی یافتند و بلكه‏ تا حدود دهه ششم قرن سوم كه صفاریان استقلال یافتند بیفكنیم و نتیجه‏گیری‏ كنیم البته از این نكته نباید غافل بود كه تازه در عهد صفاریان و سامانیان و غیر هم نیز بسیاری از دانشمندان ایرانی كه استعداد خویش را به ظهور رسانیده‏اند در ایران و حوزه حكومت ایرانی نبوده‏اند غالبا در عراق و احیانا در حجاز یا جای دیگر می‏زیسته‏اند بگذریم از سلمان فارسی كه افتخار صحبت رسول خدا را كسب كرده و به‏ شرف « منا اهل البیت » نائل آمده است و از نظر مسلمانان شیعه‏ افضل صحابه رسول خدا و امیرالمؤمنین است و از نظر غیر شیعه در ردیف‏ كبار صحابه است و نام نامیش در دیوار مسجدالنبی می‏درخشد از این مرد بزرگ و بزرگوار می‏گذریم ، سایر ایرانیان نامدار را در نظر می‏گیریم . و چون طرف سخن ما كسانی هستند كه با مقیاس احساسات ملی و ایرانی با ما سخن می‏گویند ، ما عجالتا با احساسات شیعی و حتی با احساسات اسلامی خودمان كاری نداریم ، تنها از جنبه افتخارات ملی مطلب‏ را محل بحث قرار می‏دهیم . می‏خواهیم اجمالا ببینیم این دو قرن چه امكاناتی‏ و چه افتخاراتی برای ملت ایران خوارزمی ، همچنین نوبختیان ، ابومعشر بلخی، ابوالطیب سرخسی و غیر اینهااز سرداران اسلامی ایرانی ، گذشته از سردارانی كه در ایران جنگیده‏اند مانند طاهر ذوالیمینین ، باید موسی بن نصیر فاتح اسپانیا را نام برد
آری این است دو قرنی كه آنرا دوره ركود و سكون و سكوت ایران‏ نامیده‏اند. » ( جهت آگاهی و مطالعه بیشتر ر.ك :خدمات متقابل اسلام و ایران ، صص 668-677 )
http://porseman.org/q/show.aspx?id=99458




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
cheap 20mg levitra
جمعه 20 مهر 1397 06:07 ق.ظ

You explained this well.
levitra 20 mg bayer prezzo levitra 10 mg prezzo levitra 20 mg bayer prezzo levitra buy levitra levitra 20 mg bayer prezzo buy levitra generic levitra without a doctor prescription buy generic levitra generic levitra
Generic cialis
سه شنبه 10 مهر 1397 05:28 ب.ظ

Valuable info. Appreciate it.
estudios de cialis genricos cialis 5 mg para diabeticos cialis billig buy name brand cialis on line cialis super acti prices for cialis 50mg generic cialis 20mg tablets wow cialis tadalafil 100mg cialis generico lilly cialis uk
Buy cialis
یکشنبه 8 مهر 1397 11:14 ق.ظ

You stated that fantastically.
cialis preise schweiz cialis 20mg prix en pharmacie no prescription cialis cheap cialis online cialis 5mg prix order generic cialis online are there generic cialis cialis venta a domicilio cialis 5mg billiger cialis flussig
online pharmacies canada
یکشنبه 1 مهر 1397 12:28 ق.ظ

Truly lots of fantastic data!
trust pharmacy of canada canadian medications online best canadian pharmacy drugs for sale on internet canadian pharcharmy online canada online pharmacies surrey pharmacy onesource pharmacy near me canada online pharmacies medication canada medications cheap
http://buycialisky.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 09:56 ب.ظ

Incredible all kinds of superb material.
buying cialis overnight cialis 5 mg schweiz does cialis cause gout cialis usa cost rezeptfrei cialis apotheke click now buy cialis brand generic cialis pill online cialis tablets for sale purchase once a day cialis cialis generico
canadianpharmacyonli.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:41 ق.ظ

Wow all kinds of fantastic data.
generic viagra online pharmacy can you purchase viagra online viagra buy viagra pharmacy online viagra can you buy viagra at the store where can we buy viagra get viagra online prescription how to get viagra with prescription where can i get viagra online sildenafil or viagra pharmacy viagra
cialisees.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:11 ق.ظ

Appreciate it. An abundance of content!

cialis kaufen bankberweisung cialis generic availability cialis authentique suisse when will generic cialis be available calis wow cialis tadalafil 100mg cialis bula rezeptfrei cialis apotheke generic cialis at walmart cialis 5 mg schweiz
buy without prescription online
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:33 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
buy herbal viagra online vigra cheap viagra online usa sildenafil pharmacy sildenafil generic buy viagra from canada buy pharmaceutical viagra where to buy viagra online without prescription online pharmacy generic viagra viagra generic levitra online pharmacy viagra
Cialis 20 mg
دوشنبه 7 خرداد 1397 08:03 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
cialis for sale south africa cialis prices in england cialis 100mg suppliers generic cialis soft gels weblink price cialis cialis therapie order a sample of cialis safe dosage for cialis enter site very cheap cialis tadalafil 10 mg
Cialis 20 mg
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:40 ق.ظ

Truly tons of wonderful info!
cialis venta a domicilio buy cialis online nz how to buy cialis online usa ou acheter du cialis pas cher tadalafil generic if a woman takes a mans cialis calis we recommend cialis info cialis dosage amounts click now buy cialis brand
Cialis prices
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:55 ب.ظ

Good material. Many thanks!
cialis side effects dangers preis cialis 20mg schweiz wow cialis 20 cialis herbs the best site cialis tablets cialis pills in singapore cialis without a doctor's prescription american pharmacy cialis cialis mit grapefruitsaft cialis online holland
Viagra daily
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:51 ب.ظ

Thanks a lot. Loads of advice!

where can you buy viagra without a prescription viagra online cheap uk buy viagra online overnight delivery sildenafil buy online uk generic pharmacy online sildenafil pharmacy buy herbal viagra cheapest place to buy viagra viagra online buy where can you buy viagra uk
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 07:00 ق.ظ

Valuable stuff. Appreciate it.
cialis side effects dangers cilas walgreens price for cialis cialis 30 day trial coupon cialis 10 doctissimo cialis rezeptfrei cialis generico online pastillas cialis y alcoho cialis 100mg suppliers cialis vs viagra
Cialis online
شنبه 4 فروردین 1397 06:05 ق.ظ

Really a good deal of great data!
compare prices cialis uk enter site 20 mg cialis cost generic cialis pill online cialis 30 day trial coupon warnings for cialis cialis rckenschmerzen price cialis best we use it cialis online store cialis prezzo in linea basso cialis side effects dangers
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر